Powabne

WYPRYSK

Jest przewlekłą chorobą skóry. Charakteryzuje się stanem zapalnym naskórka i górnej warstwy skóry właściwej. Powstaje pod wpływem czynników zewnętrznych (wyprysk kontaktowy, w tym ostry toksyczny i ze zużycia) i wewnętrznych (wyprysk atopowy). Trwa długo, nasila się i ustępuje. U większości ludzi wyprysk pojawia się na głowie, twarzy, szyi lub wewnętrznej części łokci, nadgarstków i kolan. Często przybiera postać małych pęcherzyków i łuszczących się grudek. Wyprysk występuje zarówno u dzieci, jak i u dorosłych, często rodzinnie. Zwykle bardziej nasilony jest u dzieci, w miarę upływu lat zmniejsza się i często całkowicie ustępuje. Niektórzy ludzie cierpią na zmiany alergiczne na skórze przez całe życie. Wyprysk może nasilać się pod wpływem:

• wełnianych ubrań
• pocenia się
• stresu
• bardzo gorącego, wilgotnego klimatu
• pokarmów (głównie jaj, mleka, owoców morza i niektórych zbóż)
• kosmetyków, farb, leków, barwników

Leczenie: polega na wyeliminowani alergenu, podawaniu środków przeciwhistaminowych.

Wyprysk kontaktowy
Przebiega często pod postacią dużej alergii. Ograniczone, swędzące, grudkowe zmiany lokalizują się w miejscu zetknięcia się skóry z substancją uczulającą. Najczęściej dotyczy to dłoni. Uczulenie kontaktowe powstaje łatwiej, im bardziej stężony jest roztwór alergenu i im dłuższy jest czas jego ekspozycji. Uczulenie kontaktowe mogą wywołać: rośliny, owoce, jarzyny, kosmetyki, mydła, tekstylia naturalne i sztuczne, leki, owady, sierść, chemikalia używane w przemyśle. Do substancji, które bardzo łatwo wywołują wyprysk należą m. in.: dwunitrobenzen, ortoform i sok sumaka jadowitego. Podstawą rozpoznania są próby płatkowe, polegające na przykładaniu do skóry, badanej substancji umieszczonej na płatku bibuły i przykrytej folią. W przypadku dodatnich prób w miejscu kontaktu występuje odczyn wypryskowy.
Leczenie: polega na wykryciu substancji drażniących i alergizujących oraz ich eliminacji z otoczenia, bądź maksymalnym ograniczeniu kontaktu z danym czynnikiem przyczynowym; stosowanie leków przeciwhistaminowych, w zmianach rozległych, opornych na leczenie miejscowe, niewielkie dawki kortykosteroidów.

Ostry toksyczny wyprysk kontaktowy
Wyprysk ten pojawia się na skórze po kontakcie z silnie toksyczną substancją. Wówczas występuje ostra reakcja zapalna zależna od indywidualnej wrażliwości skóry, stężenia i czasu działania danej substancji. Zmiany powstają wyłącznie w miejscu zetknięcia z substancją. Jeśli ten kontakt był krótki, to wyprysk najczęściej szybko ustępuje. Działanie toksyczne ma m. in.: wiele środków chemicznych, kwasów, zasad, promieniowanie cieplne oraz uv.

Wyprysk ze zużycia
Występuje bardzo często, bo aż u ok. 40 % populacji. Powstaje na skutek długotrwałego działania jednej lub kilku substancji, w niewielkim stopniu uszkadzających skórę. Zmiany uwidoczniają się dopiero po jakimś czasie od rozpoczęcia szkodliwego działania. Objawy wyprysku ze zużycia są różne, zazwyczaj jest to zaczerwienienie, złuszczanie się oraz niewielkie szczeliny na skórze. Substancje wywołujące ten wyprysk, przy sporadycznym kontakcie ze skórą nie są szkodliwe, np. detergenty, mydła, środki dezynfekujące, kosmetyki. Leczenie jest skuteczne, jeśli rozpocznie się je w początkowej fazie choroby, a po usunięciu przyczyn wyprysk szybko ustępuje.

Alergiczny wyprysk kontaktowy
Zwany jest reakcją opóźnioną, ponieważ objawy zapalne widoczne są dopiero po upływie pewnego czasu po kontakcie z antygenem. Zmiany skórne objawiają się głównie zaczerwienieniem, guzkami, pęcherzykami, obrzękiem, uszkodzeniem powierzchni skóry i tworzeniem się strupów. Gdy kontakt z alergenem nie zostanie przerwany wówczas wyprysk ma postać przewlekłą. Pojawiają się wtedy silne zgrubienia warstwy rogowej skóry i szczeliny. Charakterystycznym objawem alergicznego wyprysku kontaktowego jest jego rozproszenie na skórze. Do najczęstszych substancji wywołujących wyprysk należą: preparaty kosmetyczne, barwniki, emulgatory, substancje zapachowe, lakiery do paznokci, olejki eteryczne i wiele innych. Leczenie jest trudne, dlatego ważna jest profilaktyka. Należy unikać kontaktów z alergenami, ochraniać skórę i dbać o jej staranną pielęgnację.

Wyprysk atopowy
Wyprysk atopowy zwany też egzemą, atopowym zapaleniem skóry, świerzbiączką ogniskową zaliczany jest do chorób atopowych, psychosomatycznych. Tą atopową skłonnością dotknięte jest 10-20% ludności. Ma wieloletni przebieg z mniej lub bardziej nasilonymi objawami. Główne objawy to zaczerwienienie i suchość skóry, swędzenie, skłonność do zakażeń bakteryjnych, astma oskrzelowa, katar sienny, alergiczne zapalenie spojówek. Wyprysk może pojawić się na różnych częściach ciała. Typowymi miejscami występowania wyprysku są twarz, grzbiety rąk, szyja, przedramiona i podudzia oraz każda okolica ciała w przypadku szczególnych okoliczności kontaktu np. zależnie od ubrania, aplikowania zewnętrznego leków itp. Wyprysk zlokalizowany na rękach obejmuje zwykle przestrzenie międzypalcowe, grzbietowe powierzchnie rąk oraz zgięciowe powierzchnie nadgarstków. Skóra chorego pod wpływem substancji drażniących (mydło, rozpuszczalniki), alergenów (roztocza, sierść) lub pewnych pokarmów (jajka, mleko, białko pszenicy, czekolada, truskawki) traci barierę ochronną zbudowaną z lipidów i pada ofiarą innych szkodliwych substancji pochodzenia zewnętrznego.
Leczenie: ciepłe kąpiele, stosowanie kremów zawierających hydrokortyzon, doustne leki antyhistaminowe, a nawet antybiotyki.

Wypryski ze zużycia, alergiczne wypryski kontaktowe i atopowe wypryski na skórze dłoni powodują osiedlanie się w ogniskach wypryskowych drobnoustrojów. Do tej grupy zalicza się:

Wyprysk łojotokowy
Występuje w postaci zmian rumieniowo – złuszczających i wysiękowych w okolicach ciała obfitujących w gruczoły łojowe oraz zatrzymujących wilgoć, np. pod piersiami, między palcami stóp, w dużych fałdach skórnych. Za wystąpienie wyprysku odpowiedzialne jest przypuszczalnie wzmożone wydzielanie łoju. W ogniskach wypryskowych występują często mikroorganizmy np. drożdżaki. Decydujące są tu warunki np. duża wilgoć, rozłożone lub nie tłuszcze skórne.

Wyprysk pieniążkowaty
Spowodowany jest wyłącznie przez mikroorganizmy. Charakteryzuje się okrągłymi ogniskami wypryskowymi wielkości monet. Niegdyś uważano że jest to wtórna alergia na bakterie. Może być uwarunkowany endogennie. Na taki wyprysk narażona jest szczególnie sucha skóra u osób z chorobą atopową.

Bibliografia:
Peters B., Kosmetyka, Warszawa 2007 r.
Droszcz W., Alergia, Warszawa 1997 r.
Domowy słownik medyczny, Warszawa 1990 r.

Strony: 1 2