Nikotynizm
Składniki dymu tytoniowego i ich wpływ na organizm człowieka
W dymie tytoniowym znajduje się ponad 4000 różnych substancji, wiele o działaniu toksycznym, mutagennym (uszkadzającym DNA), taratogennym (uszkadzającym płód), kancerogennym (powodującym rozwój nowotworów). Substancje te znajdują się w dwóch frakcjach dymu: gazowej oraz cząsteczkowej zawieszonej w wodzie tworzącej tzw. ciała smołowate. Niektóre z nich działają jedynie miejscowo w jamie ustnej, drogach oddechowych, podczas gdy inne po wchłonięciu do układu krążenia wywierają działanie na większość tkanek i organów człowieka.
Najważniejsze z substancji występujących w dymie tytoniowym:
nikotyna – substancja (alkaloid) przyswajana jedynie w 10% przez organizm człowieka, szybko metabolizowana i usuwana przez nerki. Podana dożylnie dawka nikotyny zawarta w jednym papierosie może zabić dorosłego człowieka. Nikotyna działa na wszystkie narządy naszego ciała w szczególności na:
- ośrodkowy układ nerwowy – działanie za pośrednictwem takich neuroprzekaźników jak acetylocholina, serotonina, dopamina powoduje w zależności od stężenia albo pobudzenie (płytkie zaciąganie) albo uspokojenie (głębokie zaciąganie) co stanowi mechanizm uzależnienia biologicznego od nikotyny. Bardzo wysokie stężenie nikotyny blokuje przewodzenie impulsów w układzie nerwowym.
- układ krążenia – przyspieszenie czynności pracy serca, wzrost ciśnienia tętniczego krwi, skurcz naczyń obwodowych.
- układ oddechowy – zwiększenie głębokości i częstości oddechów. Dawki śmiertelne porażają ośrodek oddechowy w rdzeniu przedłużonym.
- układ pokarmowy – małe dawki pobudzają perystaltykę jelit, a wyższe opóźniają perystaltykę powodując zwolnienie opróżniania z żołądka, co przedłuża uczucie sytości po jedzeniu.
substancje smołowate (rakotwórcze) – dym tytoniowy inicjuje oraz pobudza rozwój nowotworów. Zawiera około 60 substancji rakotwórczych lub współrakotwórczych, które znajdują się zarówno w głównym strumieniu dymu, jak i bocznym nierzadko w większym stężeniu, na który narażone są osoby nie palące. Do najważniejszych należą:
- węglowodory aromatyczne (np. benzopiren)
- nitrozaminy (np. n-nitrozonornikotyna)
- estry kwasów tłuszczowych
- metale ciężkie
- pierwiastki promieniotwórcze (np kadm, polon)
- chlorek winylu
substancje drażniące – są to substancje, które działają głównie w drogach oddechowych i w skład ich wchodzą:
- związki zwężające oskrzela i powodujące kaszel
- związki upośledzające ruch rzęsek w drogach oddechowych – zaburzają one funkcję samo oczyszczającą oskrzeli i płuc doprowadzając do częstszych infekcji.
- związki pobudzające wydzielanie śluzu – duże ilości śluzu mogą być przyczyną częściowego lub całkowitego zamknięcia oskrzeli.
tlenek węgla – stanowi od 1-5% wdychanego gazu i jest wynikiem niecałkowitego spalania dymu tytoniowego. Gaz ten około 200 razy łatwiej wiąże się z hemoglobiną tworząc karboksyhemoglobinę, która nie przenosi tlenu obniżając w ten sposób stężenie hemoglobiny nawet o 15%. Tlenek węgla powoduje zmniejszenie tolerancji wysiłku, wzrost agregacji płytek krwi, co może być związane z rozwojem miażdżycy, zmniejszeniem wagi ciała dzieci matek palących.
Nagłe odstawienie nikotyny albo zmniejszenie jej dawki wywołuje w ciągu 24 godz. przynajmniej 4 z poniższych objawów psychoorganicznych:
1.chęć zapalenia papierosa (głód nikotynowy)
2.stany lękowe
3.irytacje
4.pogorszenie nastroju
5.trudności z koncentracją
6.bezsenność
7.niepokój
8.zmęczenie
9.zwolnienie tętna
10.wzmożenie apetytu
11.zwiększenie masy ciała
Dodaj komentarz